Mộ chum cổ văn hóa Sa Huỳnh

Văn hóa Sa Huỳnh được các nhà khảo cổ phát hiện lần đầu tiên vào 1909, thuộc giai đoạn sơ kỳ đồ sắt của cư dân nông nghiệp ven biển Việt Nam. Nền văn hóa này có niên đại cách ngày nay 3.000-2.500 năm.

Mộ chum văn hóa Sa Huỳnh

Mộ chum văn hóa Sa Huỳnh

Năm 1923, người Pháp tiến hành khảo cổ và thu thập được nhiều tài liệu có liên quan đến nền văn hóa Sa Huỳnh ở miền Trung Việt Nam.

Sau nền móng này, nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đã tiến hành các hoạt động khám phá và tìm hiểu về nền văn hóa này. Tính cho đến nay có khoảng 100 di tích thuộc văn hóa Sa Huỳnh được phát hiện và hàng loạt các địa điểm được khai quật như Bình Tĩnh, Bình Định, Huế, Quảng Nam… khẳng định sự giao thoa giữa các nền văn hóa với nhau.

Trong văn hóa Sa Huỳnh, mộ chum là đặc điểm nổi bật và đặc trưng của di tích mộ táng được tìm thấy trên nhiều dạng địa hình khác nhau với các hình dạng và kích thước đa dạng.

Mộ chum hình trứng nắp nón cụt

Mộ chum hình trứng nắp nón cụt

Trong đó có thể kể đến mộ dành cho các đối tượng như trẻ em, người lớn…

Các hình thức mai táng chủ yếu của cư dân nơi đây bao gồm cải táng, hung táng trẻ em, hỏa táng và mộ táng tượng trưng. Bên cạnh đó phải kể đến các kiểu dáng mộ chum đặc trưng: mộ chum hình trứng, hình trụ, hình cầu hay hình chum lồng nhau…

Chum chủ yếu có nắp hình chóp cụt hoặc hình nón và có đáy bằng hoặc đáy nhọn, và tùy vào đối tượng mộ táng mà chum có kích thước khác nhau, chủ yếu cao 1m8 và đường kính 50-60cm.

Một đặc điểm đặc trưng trong mộ táng văn hóa Sa Huỳnh chính là đồ tùy táng, nghĩa là đồ được chôn theo người chết.

Đồ tùy táng trong mộ chum Sa Huỳnh

Đồ tùy táng trong mộ chum Sa Huỳnh

Tùy theo từng đối tượng mà đồ tùy táng kèm theo sẽ nhiều hay ít và giá trị như đồ trang sức, công cụ lao động, đồ dùng sinh hoạt…Những điều này đã cho thấy tín ngưỡng văn hóa Sa Huỳnh có sự giao thoa và liên hệ chặt chẽ với cư dân tại các văn hóa khá trên thế giới, cư dân biển.

Văn hóa Sa Huỳnh là một trung tâm văn minh phát triển rực rỡ thời kỳ đầu dựng nước của người Việt cổ, tạo nên đặc điểm truyền thống cho người Việt Nam sau này.